Wanneer een paard spierbevangen is, verkrampen zijn of haar kruisspier, lendenen en rug, waardoor bewegen moeilijk is. Hierbij zijn de spieren stijf en pijnlijk en een paard kan weigeren om te lopen en angstig gedrag vertonen. Spierbevangenheid, niet te verwarren met hoefbevangenheid, kan door diverse factoren veroorzaakt worden, waaronder verkeerd voer, slechte weersomstandigheden en een erfelijke aandoening. Het is belangrijk om spierbevangenheid bij je paard te voorkomen en op de juiste manier te behandelen. Hierover lees je in dit artikel meer.
Een paard dat spierbevangen is, heeft een stoornis in de spierstofwisseling. Er treedt vaak na tien tot vijftien minuten na beweging een reactie op, waarbij de spieren verzuren, vooral in het kruis, de lendenen en de rug. Het gaat hierbij om een ernstige aandoening die in drie niveaus onder te verdelen is:
Spierbevangenheid wordt nog steeds onderzocht, maar er zijn al wel een aantal oorzaken ontdekt. Zo kan een paard spierbevangen worden door een teveel aan krachtvoer, oftewel suikers en zetmeel, ten opzichte van de hoeveelheid beweging. Dit gebeurt bijvoorbeeld wanneer paarden tijdens rustdagen geen aangepaste voeding krijgen, waarbij ze de volgende dag al spierbevangen kunnen zijn. Zodoende wordt deze variant ook wel maandagziekte genoemd.
Een andere oorzaak is te veel spanning of opwinding, wat gedeeltelijk erfelijk is bepaald, maar ook ligt aan de hoeveelheid werk dat een paard moet leveren. Regen en/of wind op de spieren na het leveren van zware inspanning kunnen ook een oorzaak zijn. Hierbij gaat een paard namelijk snel afkoelen, waarna zijn of haar spieren verkrampen.
Tot slot zijn er diverse erfelijke aandoeningen die de kans op spierbevangenheid vergroten. Voorbeelden hiervan zijn HYPP, PSSM1 en PSSM2, wat bij bepaalde rassen meer voorkomt. Paarden met deze erfelijk aangelegde aandoeningen hebben problemen met hun suikeropslag, waardoor dit stofje sneller uit de bloedbaan wordt opgenomen en naar de spieren wordt getransporteerd. Ook bouwen zij veel glycogeen in de spieren op. Als gevolg hiervan hebben paarden tijdens beweging een verstoorde energiehuishouding, waardoor ze spierbevangen kunnen worden.
Door de ernst van deze aandoening is het belangrijk dat er tijdig en op de juiste manier ingegrepen wordt. Bij acute spierbevangenheid moet je overigens altijd gelijk de dierenarts bellen om spierschade te beperken en voorkomen. Echter, ook bij lichtere vormen, is het belangrijk om snel te handelen en laten behandelen. Zo kun je je paard veel rust geven door hem of haar niet te verplichten tot beweging en zo min mogelijk te vervoeren.
Houd je paard daarnaast lekker warm met een deken en zorg dat hij of zij uit de wind staat. Ook kun je je paard het beste in een ruime box zetten, waardoor hij of zij zich niet kan bezeren. Daarnaast moeten paarden in dit geval onbeperkt hooi krijgen dat laag in suiker staat en voldoende water binnekrijgen. In overleg met de dierenarts kun je vervolgens een rantsoen samenstellen. Tevens kan in aanvulling hierop een voedingssupplement toegediend worden met veel vitamine B6 en C. Deze vitaminen zorgen voor een versnelde afvoer van melkzuur uit de spieren. Ook magnesium en vitamine E kunnen een spierbevangen paard verlichting geven.
De volgende zaken kunnen voorkomen dat jouw paard spierbevangen raakt:
