Kissing spines bij paarden: symptomen, oorzaken en wat je kunt doen

Wat is kissing spines?

Elke rugwervel heeft aan de bovenkant een doornuitsteeksel: een uitsteeksel van bot waar spieren en banden aan vastzitten. Normaal zit er ruimte tussen die uitsteeksels. Bij kissing spines staan er twee of meer zo dicht op elkaar dat ze elkaar raken of zelfs overlappen. Dat gebeurt vooral in het deel van de rug waar het zadel ligt.

Waar de uitsteeksels tegen elkaar komen, kan het bot geïrriteerd raken, en dat kan pijn doen. Dierenartsen beschrijven de ernst op de röntgenfoto meestal in graden, van een iets smallere ruimte (graad 1) tot uitsteeksels die over elkaar heen liggen met duidelijke botveranderingen (graad 4).

Belangrijk om te weten: veel paarden met kissing spines op de foto hebben nergens last van. De afwijking alleen zegt dus nog niet dat je paard pijn heeft.

Hoe ontstaat kissing spines?

Er is zelden één oorzaak. Meestal spelen bouw en gebruik samen.

• Aanleg en bouw: paarden met een korte rug hebben minder ruimte tussen de wervels. Erfelijkheid speelt waarschijnlijk mee, maar hoe sterk is niet duidelijk.
• Rijden met een weggedrukte rug: als een paard de rug hol maakt, komen de uitsteeksels dichter bij elkaar. Een zwakke bovenlijn maakt dat erger.
• Een zadel dat niet (meer) past en op een kleine plek drukt.
• Te vroeg te zwaar werk, voordat de rug- en buikspieren sterk genoeg zijn.
• Sporten die veel van de rug vragen, zoals springen en dressuur op hoger niveau.
• Pijn elders: een paard met pijn in de hoeven, de achterhand of bij spat zet de rug vast om die pijn te ontzien. Zie ook stijve achterhand bij paarden.

Kissing spines herkennen: poetsen, zadelen en rijden

Paarden met rugpijn laten het vooral zien op de momenten dat je met hun rug bezig bent. Let op:

• Poetsen: wegduiken, de rug laag maken of naar je happen als je over de zadelligging borstelt.
• Zadelen en aansingelen: oren plat, wegstappen, in de lucht happen of de rug hol maken.
• Opstijgen: wegdraaien of niet stil willen staan.
• Rijden: niet voorwaarts, moeilijk aanspringen in galop, uitspringen, bokken, scheef lopen, de kop hoog en de rug weg, of weigeren bij een sprong.
• Gedrag: een paard dat eerder goed meewerkte, wordt nors of gespannen onder het zadel.

Dezelfde signalen passen ook bij een slecht passend zadel, maagzweren of pijn in de hoeven of de achterhand. Alleen de dierenarts kan uitzoeken waar de pijn vandaan komt. Meer over de andere oorzaken van rugpijn lees je bij rugproblemen bij paarden.

Wat doe je bij verdenking van kissing spines?

Vermoed je kissing spines, laat dan de dierenarts kijken voordat je verder traint. Doorrijden op een paard met rugpijn maakt het gedrag vaak erger en het probleem niet kleiner.

De diagnose: röntgenfoto's en wat ze zeggen

De dierenarts onderzoekt de rug met de hand, bekijkt je paard in beweging en maakt röntgenfoto's van de rug. Soms volgt een echo of een verdovingstest om na te gaan of de rug echt de bron van de pijn is. Dat is een belangrijke stap, omdat veel paarden kissing spines op de foto hebben zonder klachten: de foto laat zien hoe de rug eruitziet, niet of hij pijn doet. Ernst op de foto en klachten lopen ook niet altijd gelijk op. Op basis van het totaalbeeld bepaalt de dierenarts welke behandeling past.

Wat je zelf kunt doen

• Houd bij wanneer je paard reageert: bij het poetsen, het zadelen, het opstijgen of pas na een tijdje rijden. Film het als het kan.
• Stop met rijden zolang je paard duidelijk pijn laat zien, en neem je waarnemingen mee naar de afspraak.
• Laat het zadel controleren door een zadelpasser.
• Vraag of hoeven en achterhand worden meegenomen in het onderzoek, zodat niet alleen naar de rug gekeken wordt.
• Dek je paard bij koud en nat weer passend in, vooral na het werk.

Kun je een paard met kissing spines rijden en trainen?

Vaak wel. Veel paarden met kissing spines worden weer goed rijdbaar, zeker als ze weinig klachten hebben. Of en wanneer je weer gaat rijden, spreek je af met de dierenarts; dat hangt af van de klachten, niet alleen van de foto.

Het doel van de training is een paard dat de rug optilt in plaats van wegdrukt, want dan komt er ruimte tussen de uitsteeksels. Werk met een plan dat je met de dierenarts afstemt en houd daarbij een paar principes aan:

• Bouw rustig op, met korte sessies en veel stap.
• Begin vanaf de grond: longeren en werk aan de hand waarbij je paard de hals laag en lang maakt.
• Zorg voor afwisseling: buitenrijden, heuvels in stap, grondpalen.
• Zie je de oude signalen terug, ga dan een stap terug en meld het bij de dierenarts.

Het zadel

Bij een paard met kissing spines luistert de pasvorm van het zadel extra nauw. Laat het zadel controleren door een zadelpasser en doe dat opnieuw als je paard van bespiering verandert. Dat gebeurt juist als de training goed gaat.

Kissing spines voorkomen

Aanleg kun je niet veranderen, dus kissing spines is niet altijd te voorkomen. Je kunt de kans op klachten wel kleiner maken:

• Laat het zadel minstens één keer per jaar passen, en vaker bij een jong paard of een paard dat van bespiering verandert.
• Bouw een jong paard geleidelijk op en geef het tijd om sterk te worden.
• Zorg voor afwisselend werk, niet elke dag hetzelfde.
• Rijd je paard voorwaarts-neerwaarts, met een actieve achterhand en een rug die meedoet.
• Neem kleine signalen bij het poetsen en zadelen serieus.
• Laat pijn in de hoeven of de achterhand op tijd onderzoeken.