Peesblessure bij paarden: symptomen, oorzaken en wat je kunt doen

Wat is een peesblessure bij een paard?

Een pees verbindt een spier met een bot. In het onderbeen van het paard lopen de pezen vrijwel bloot onder de huid, achter de pijp, zonder spier eromheen. Een peesblessure is een beschadiging van die peesvezels: van een lichte overrekking met wat vocht tot een scheur in de kern van de pees. Een dierenarts noemt het ook peesontsteking of tendinitis.

Pezen hebben een matige doorbloeding. Daardoor duurt herstel lang en groeit er littekenweefsel dat minder elastisch is dan de oorspronkelijke pees. Dat is de reden dat een peesblessure maanden kost en vaak terugkomt als de opbouw te snel gaat.

Welke pees is het? Voorbeen, achterbeen en de pezen die je moet kennen

Achter de pijp liggen van buiten naar binnen de oppervlakkige buigpees, de diepe buigpees en de tussenpees. Welke geraakt is, bepaalt het herstel en de prognose.

Oppervlakkige buigpees

De meest geblesseerde pees, vooral in het voorbeen van sportpaarden. De zwelling zit midden achter de pijp en geeft het bekende bolle "bananenbeen". De pees ligt direct onder de huid, dus warmte en verdikking voel je goed.

Diepe buigpees en checkligament

De diepe buigpees ligt dieper en loopt door tot onder in de hoef. Blessures zitten vaak laag, in de kogel of de hoef, en zijn van buiten moeilijk te zien. Het checkligament is een korte band die de diepe buigpees vlak onder de knie ondersteunt; een blessure daaraan geeft een dikte hoog achter de pijp, net onder de knie.

Tussenpees (interosseus)

De tussenpees loopt tegen het pijpbeen aan en draagt de kogel. Blessures hoog aan de tussenpees komen juist in het achterbeen voor, vaak bij dressuurpaarden, en geven weinig zichtbare zwelling. Het paard loopt vaag onregelmatig of wordt "stug in de achterhand"; lees ook ons artikel over een stijve achterhand bij paarden. Een blessure laag aan de tussenpees geeft een dikke kogel.

Hoe ontstaat een peesblessure?

Een pees scheurt zelden door één gekke sprong alleen. Meestal zijn de vezels al overbelast en is die ene stap de druppel. Risicofactoren:

• vermoeidheid: de meeste peesblessures ontstaan aan het einde van de training of wedstrijd, als de spieren niet meer stabiliseren;
• te snel opbouwen na een rustperiode of bij een jong paard;
• diepe, zware of ongelijke bodem, kuilen en diep zand;
• hoefvorm met lange teen en lage hiel, die de buigpezen extra op spanning zet;
• overgewicht van paard of ruiter;
• een klap tegen de pees, bijvoorbeeld aanslaan met een ander been;
• een eerdere peesblessure: littekenweefsel scheurt sneller dan gezonde pees.

Wat doe je bij een peesblessure? Eerste hulp en behandeling

De eerste 48 uur

Zet het paard op stal en bel de dierenarts. Koel de pees de eerste twee tot drie dagen meerdere keren per dag een kwartier tot twintig minuten met koud water of een coldpack. Loop in die dagen niet met het paard en zet het zeker niet in de wei. Een steunverband mag, mits het gelijkmatig en niet te strak zit.

Wat de dierenarts doet

De dierenarts voelt de pees af, beoordeelt de kreupelheid en maakt een echo. Een echo direct na de blessure onderschat de schade vaak; meestal wordt hij na zeven tot tien dagen (opnieuw) gemaakt, zodat de grootte van de scheur duidelijk is. Op basis daarvan krijg je een revalidatieschema en eventueel ontstekingsremmers voor de eerste dagen. Bij grotere scheuren kan de dierenarts extra behandelingen voorstellen, zoals shockwave, PRP (plasma met bloedplaatjes uit het eigen bloed), stamcellen of laser. Die ondersteunen de genezing; de basis blijft rust en gecontroleerde opbouw.

Herstel en opbouw: waarom een peesblessure vaak terugkomt

Reken op zes tot twaalf maanden, bij een ernstige scheur soms langer. De kreupelheid is vaak binnen weken weg, maar de pees is dan nog lang niet sterk. Dat is de valkuil: het paard loopt goed, de ruiter gaat weer rijden en de pees scheurt op dezelfde plek.

Het herstel loopt in fases. Eerst boxrust met stappen aan de hand, een paar minuten per dag, langzaam oplopend tot een half uur of meer. Daarna stappen onder het zadel, dan korte stukjes draf, en pas na maanden galop. De dierenarts bepaalt het tempo aan de hand van herhaalde echo's, ongeveer elke zes tot acht weken. Wordt de pees in een fase weer warm of dikker, dan ga je een stap terug.

Een chronische of terugkerende peesblessure ontstaat bijna altijd zo: te vroeg te veel. Hoe rustiger de opbouw, hoe beter het littekenweefsel zich in de lengterichting ordent en hoe kleiner de kans dat het terugkomt.

Een peesblessure voorkomen

• Bouw training na rust of in de winter in weken op, niet in dagen.
• Rijd zwaar werk op een vlakke, verende bodem; vermijd diep zand en harde of hobbelige grond voor snel werk.
• Stop vóór het paard moe is. Juist de laatste sprong of het laatste galopstuk is de gevaarlijke.
• Laat de hoefsmid regelmatig komen en let op de teen-hiel-verhouding.
• Houd het gewicht van je paard in de gaten.
• Voel elke dag beide voorbenen en achterbenen af op warmte, dikte en drukpijn. Links en rechts vergelijken is de beste test.
• Gebruik peesbeschermers tegen aanslaan, maar doe ze direct na het werk af: ze houden warmte vast, en warmte is slecht voor peesweefsel. Spoel de benen na zwaar werk koud af.