Heupdysplasie bij honden: symptomen, behandeling en wat je zelf kunt doen

Wat is heupdysplasie bij honden?

Een gezonde heup is een kogelgewricht: de ronde heupkop van het dijbeen draait in de heupkom van het bekken. Bij heupdysplasie past dat niet goed. De kom is te ondiep of het gewrichtskapsel te slap, waardoor de heupkop speling heeft en bij elke stap een stukje uit de kom schuift. Daardoor slijt het kraakbeen en worden de randen van de kom onregelmatig. Dat doet pijn en leidt op termijn bijna altijd tot artrose in de heupen.

HD ontstaat in de groei: een pup wordt met normale heupen geboren, in de eerste maanden gaat het mis. De eerste klachten zie je daarom vaak tussen de vijf en twaalf maanden. Een deel van de honden heeft als pup nauwelijks last en krijgt pas later klachten, als de artrose zich ontwikkelt. Meestal zijn beide heupen aangedaan.

Loopt je hond stijver of korter dan vroeger? Smooth Locomotion, onze kruidenformule sinds 1990.

Hoe ontstaat heupdysplasie?

Aanleg is de basis, maar de omstandigheden in het eerste jaar bepalen voor een groot deel hoe erg het wordt.

• Erfelijkheid: HD wordt doorgegeven via meerdere genen. Pups van ouders met goede heupen hebben minder kans, maar geen garantie.
• Ras en formaat: grote en zware rassen lopen het meeste risico, zoals de Duitse herder, labrador, golden retriever, rottweiler en berner sennenhond. Bij kleine honden komt het minder vaak voor en zijn de klachten meestal milder.
• Te snelle groei: te veel voer of een verkeerde calciumbalans in de puppytijd laat het skelet sneller groeien dan de spieren en banden bijhouden.
• Overgewicht: elke kilo extra belast de losse heupen, als pup en op latere leeftijd.
• Overbelasting in de groei: lange wandelingen, traplopen, springen uit de auto, naast de fiets rennen en wild spelen op gladde vloeren.

Elleboogdysplasie heeft dezelfde achtergrond en komt bij dezelfde rassen voor, soms samen met HD. Lees meer in het artikel over elleboogdysplasie bij honden.

Hond loopt stijf of sleept met de achterpoten: is het heupdysplasie?

Niet alles wat aan de achterhand zit, is HD. Deze signalen helpen je het onderscheid te maken; vaststellen doet de dierenarts.

Typisch voor heupdysplasie is een jonge hond van een groot ras die stijf opstaat, als een konijn huppelt, met een waggelende achterhand loopt en liever niet springt of trappen loopt. Zo'n hond zit vaak met de achterpoten naar één kant en heeft smalle achterpoten door minder spieren. Een pup die plat op de buik ligt met de achterpoten recht naar achteren, is meestal gewoon lenig; die kikkerhouding vraagt juist soepele heupen.

Een oudere hond die stijf uit zijn mand komt en na een paar minuten lopen losser wordt, heeft eerder slijtage: artrose in heupen of knieën, of spondylose in de rug. Bij een hond met HD zit die artrose vaak óók in de heupen, dus de beelden lopen door elkaar.

Een hond die plotseling met de achterpoten sleept, erdoorheen zakt of er niet meer op kan staan, heeft meestal geen heupprobleem maar een rug- of zenuwprobleem, zoals een hernia. Dat is een spoedgeval: hoe sneller de dierenarts erbij is, hoe groter de kans op herstel. Een hond die na spelen of een sprong ineens mank loopt op één achterpoot, heeft vaker een knieblessure dan HD.

Wat doe je bij (verdenking van) heupdysplasie?

Maak een afspraak bij de dierenarts, ook als de klachten mild zijn. Hoe eerder HD wordt vastgesteld, hoe meer mogelijkheden er zijn; bij jonge pups is de keuze tussen behandelingen een kwestie van weken. De dierenarts beweegt de heupen door, voelt of de heupkop speling heeft en maakt een röntgenfoto, meestal onder een roesje. Pas dan is zeker of het HD is en hoe ernstig. Voor de fokkerij bestaat een officiële HD-beoordeling van de foto's vanaf twaalf maanden.

Film thuis hoe je hond opstaat en loopt. In de spreekkamer loopt een hond vaak beter dan in de woonkamer, en een filmpje van het konijnenhuppelen zegt meer dan een beschrijving.

Behandeling: wat de dierenarts kan doen

De behandeling hangt af van de leeftijd, de ernst en of er al artrose zit. Bij milde klachten kiest de dierenarts meestal voor een behandeling zonder operatie: pijnbestrijding op maat, een gewichtsplan en fysiotherapie of zwemtherapie om de spieren rond de heup sterker te maken. Sterke spieren houden een losse heup beter op zijn plek.

Bij ernstige HD kan een operatie nodig zijn. Bij pups tot ongeveer twintig weken kan de groei van het bekken worden bijgestuurd zodat de kom dieper wordt; tot ongeveer tien maanden wordt soms het bekken gekanteld. Bij volwassen honden kan de heupkop worden verwijderd, waarna stevig littekenweefsel het gewricht overneemt (vooral bij lichtere honden), of wordt een heupprothese geplaatst. De dierenarts of een specialist bespreekt met je wat bij jouw hond past, wat het kost en hoe het herstel verloopt.

Wat je zelf thuis kunt doen

• Houd je hond slank. Dit is het belangrijkste dat je zelf in de hand hebt; de ribben moeten makkelijk voelbaar zijn.
• Beweeg regelmatig en gelijkmatig: liever drie korte wandelingen per dag dan één lange, en zwemmen in plaats van ballen gooien.
• Vermijd trappen en springen van de bank of uit de auto. Een loopplank of opstapje scheelt de heupen elke dag tientallen klappen.
• Leg antislipmatten op gladde vloeren en geef je hond een dik, warm ligbed buiten de tocht.
• Geef nooit pijnstillers voor mensen; die zijn giftig voor honden. Overleg met de dierenarts wat wel kan.
• Houd bij welke dagen goed en slecht zijn, dan ziet de dierenarts bij de controle sneller of de aanpak werkt.

Smooth Locomotion ondersteunt de normale werking van spieren en gewrichten. Op werkdagen voor 23:59 besteld, dezelfde dag verstuurd.

Heupdysplasie voorkomen

Bij een hond met aanleg is HD niet helemaal te voorkomen, maar hoe de klachten uitpakken heb je als eigenaar grotendeels in de hand, vooral in het eerste jaar.

• Kies bij een pup van een groot ras een fokker die de heupen van beide ouders officieel heeft laten beoordelen en vraag de uitslag.
• Geef een pup van een groot ras voer dat voor grote rassen is bedoeld en houd je aan de hoeveelheid. Een slanke, langzaam groeiende pup krijgt sterkere heupen dan een bolle.
• Houd het bewegen in het eerste jaar kort en vaak: als vuistregel vijf minuten per levensmaand per wandeling, geen trappen, geen fietsen, geen springen.
• Laat een pup van een risicoras rond de vier tot vijf maanden door de dierenarts naar de heupen kijken, ook zonder klachten. Juist dan zijn de meeste behandelingen nog mogelijk.