Stress bij katten: signalen, oorzaken en wat je kunt doen

Wat is stress bij katten?

Stress is een toestand van langdurige spanning. Je kat voelt zich niet meer veilig in haar eigen omgeving en blijft daardoor alert, ook als er niets gebeurt. Een korte schrikreactie op de stofzuiger is geen stress; een kat die al weken anders doet sinds er een nieuwe huisgenoot is, wel.

Stress is iets anders dan angst. Angst is een reactie op iets concreets: bezoek, een geluid, de reismand. Stress zit dieper en houdt aan zolang de oorzaak blijft. Een kat kan allebei hebben. Over bange katten lees je meer in ons artikel over angstig gedrag bij katten.

Katten zijn er gevoelig voor omdat ze sterk hechten aan hun territorium en hun vaste ritme. Een verandering die voor ons klein lijkt, zoals een verschoven kattenbak of een nieuwe bank, kan voor een kat het hele huis anders maken.

Hoe ontstaat stress bij katten?

Bijna altijd zit de oorzaak in de omgeving. De meest voorkomende:

• Een verhuizing, verbouwing of nieuwe meubels.
• Een nieuwe huisgenoot: een baby, partner, hond of andere kat.
• Spanning met een andere kat in huis, of een buurkat die door het raam kijkt of de tuin claimt.
• Te weinig kattenbakken, of eten, water en bak te dicht bij elkaar.
• Veranderingen in het dagritme, bijvoorbeeld als je ineens langer weg bent.
• Verveling: een binnenkat zonder speeltijd, hoogtes of verstopplekken.
• Pijn of ziekte. Een kat die zich niet goed voelt, kan zich gedragen als een gestreste kat.

Stress door een andere kat in huis

In huizen met meer katten is dit de meest voorkomende oorzaak, en ook de lastigste om te zien. Katten vechten zelden openlijk. Eén kat blokkeert de gang naar de bak of de etensbak, de ander gaat daarom minder eten of plast elders. Let op wie waar ligt en wie wie ontwijkt.

Wat stress met het lichaam van je kat doet

Bij katten blijft stress vaak niet bij gedrag. Het kan zich lichamelijk uiten, en dat is meestal het moment waarop eigenaren het merken.

• Plassen: stress is een bekende factor bij terugkerende blaasontsteking bij katten. Je kat gaat vaak naar de bak, plast kleine beetjes of plast ernaast.
• Kale plekken: een gestreste kat kan zich overdreven wassen, vooral op de buik en de binnenkant van de achterpoten. Lees ook over jeuk bij katten en haaruitval bij katten om andere oorzaken uit te sluiten.
• Darmen: dunne ontlasting, soms met wat slijm of een spoortje bloed, en vaker overgeven.
• Eten: minder eten, of juist schrokken.

Deze klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben. Stress is pas de verklaring als de dierenarts lichamelijke oorzaken heeft uitgesloten.

Wat doe je bij een gestreste kat?

Begin bij de dierenarts als er lichamelijke klachten zijn, of als het gedrag plotseling veranderde. Pijn, een blaasprobleem of een schildklier die te snel werkt, kunnen op stress lijken. Is je kat gezond, dan zoek je de oorzaak in huis.

Wat je zelf kunt doen

• Zet op een rij sinds wanneer het speelt en wat er toen veranderde. Vaak valt het kwartje dan al.
• Geef je kat rust en een eigen plek waar niemand haar stoort.
• Dwing geen contact af. Laat je kat zelf naar je toe komen.
• Straf nooit, ook niet bij plassen naast de bak. Straf maakt de spanning groter.
• Houd een vast ritme aan voor eten, spelen en slapen.
• Speel dagelijks kort maar actief, als een jachtspel. Dat geeft spanning een uitweg.

Komt het gedrag niet tot rust, dan kan een gedragstherapeut voor katten met je meekijken. Die ziet vaak dingen in huis die je zelf over het hoofd ziet.

Stress bij katten voorkomen

• Zorg voor één kattenbak per kat plus één extra, op verschillende plekken in huis.
• Zet eten, water en kattenbak niet naast elkaar, en geef elke kat een eigen eetplek.
• Bied hoogtes en verstopplekken: een krabpaal, een plank, een doos.
• Verander niet alles tegelijk. Verplaats de bak geleidelijk en houd de rest zo veel mogelijk hetzelfde.
• Laat een nieuwe kat langzaam kennismaken, eerst via geur en een dichte deur. Reken op weken, niet op dagen.
• Richt bij een verhuizing eerst één rustige kamer in met bak, eten en de vertrouwde mand.
• Laat de reismand thuis gewoon openstaan, dan is een bezoek aan de dierenarts minder spannend.