Nierstenen bij katten: symptomen, oorzaken en wat je kunt doen

Wat zijn nierstenen bij katten?

Nierstenen zijn harde klompjes van mineralen die zich in de nieren vormen. Ze ontstaan uit kristallen die neerslaan in de urine en langzaam aan elkaar groeien. Een steen kan in het nierbekken blijven liggen of met de urine meegaan naar de urineleider, de dunne buis tussen nier en blaas.

Bij katten bestaan nierstenen bijna altijd uit calciumoxalaat. Ze zitten vaak in beide nieren en blijven lang onopgemerkt. Veel stenen worden bij toeval gevonden, op een echo of röntgenfoto die om een andere reden is gemaakt. Katten met nierstenen hebben vaker ook een chronische nierziekte. Wat oorzaak is en wat gevolg, is niet altijd duidelijk, maar het is een reden om de nierwaarden goed te volgen.

Nierstenen of blaasgruis?

Blaasgruis en blaasstenen zitten in de blaas en geven duidelijke plasklachten: vaak kleine plasjes, persen en bloed in de urine. Bij een kater kan de plasbuis er verstopt door raken. Dat lees je in Blaasgruis bij katten. Nierstenen zitten hoger in de urinewegen. Ze geven vagere signalen, en het gevaar zit in een verstopte urineleider. Bij honden is het andersom: daar zitten stenen meestal in de blaas, zie nierstenen bij honden.

Hoe ontstaan nierstenen bij katten?

Stenen ontstaan als de urine zo geconcentreerd is dat mineralen niet meer opgelost blijven. Katten drinken van nature weinig en maken geconcentreerde urine, dus de basis is er altijd. Deze factoren vergroten de kans:

• Weinig drinken, bijvoorbeeld bij een kat die alleen droogvoer eet.
• Leeftijd: nierstenen zie je vooral bij katten van middelbare leeftijd en ouder.
• Ras: Burmezen, Perzen en Himalaya's krijgen vaker calciumoxalaatstenen.
• Overgewicht en weinig beweging.
• Een te hoog calciumgehalte in het bloed, soms zonder duidelijke oorzaak.
• Langdurig voer dat de urine zuurder maakt, zonder controle door de dierenarts.
• Een chronische nierziekte.

Vaak spelen meerdere factoren tegelijk. Bij een deel van de katten is geen oorzaak te vinden.

Wat doe je bij (verdenking van) nierstenen?

Zie je een paar van de signalen hierboven, zoals afvallen, minder eten of af en toe braken, maak dan binnen een paar dagen een afspraak. De dierenarts onderzoekt bloed en urine en maakt een echo of röntgenfoto. Zo ziet hij waar de stenen zitten, hoe groot ze zijn en of de nieren nog goed werken. Bloed in de urine komt bij katten vaker door een blaasontsteking, ook daarom is onderzoek nodig.

Wanneer het spoed is

Blokkeert een steen de urineleider, dan hoopt de urine zich op in de nier. Werkt de andere nier nog goed, dan merk je daar soms weinig van. Raakt de enige goed werkende nier verstopt, of raken beide nieren verstopt, dan stapelen afvalstoffen zich binnen een tot twee dagen op in het bloed. Je kat eet dan niet meer, braakt, wordt sloom en heeft pijn. Dat is een spoedgeval: bel direct, ook 's avonds en in het weekend.

Behandeling bij de dierenarts

De behandeling hangt af van waar de steen zit en of hij iets verstopt. Stenen die stil in de nier liggen en niets blokkeren, laat de dierenarts vaak zitten. Hij controleert ze dan met echo's en bloedonderzoek. Calciumoxalaat lost niet op in de urine, dus een steen die problemen geeft, moet weg of omzeild worden. Bij een verstopte urineleider krijgt je kat eerst een infuus en pijnbestrijding. Schuift de steen niet vanzelf door, dan plaatst de dierenarts een stent of een bypass, of haalt hij de steen operatief weg. Dat gebeurt vaak in een gespecialiseerde kliniek.

Tot de dierenarts er is

• Zorg dat er altijd vers water staat, op meerdere plekken.
• Houd bij wat je kat eet, hoe vaak hij braakt en hoe vaak hij plast. Een schone kattenbak helpt om dat te zien.
• Geef geen pijnstillers voor mensen. Paracetamol is giftig voor katten.
• Probeer wat urine op te vangen voor onderzoek en vraag de dierenarts hoe dat het makkelijkst gaat.

Nierstenen bij je kat voorkomen

Niet elke steen is te voorkomen, zeker niet bij aanleg. Je kunt de kans wel verkleinen en problemen eerder ontdekken:

• Laat je kat meer drinken: geef natvoer, of een deel natvoer, en zet water op meerdere plekken, uit de buurt van voer en kattenbak.
• Veel katten drinken liever uit een brede bak of van stromend water, zoals uit een drinkfontein.
• Houd je kat op een gezond gewicht en laat hem dagelijks spelen en bewegen.
• Laat vanaf een jaar of zeven elk jaar bloed en urine controleren, ook als je kat gezond lijkt.
• Heeft je kat al eens stenen gehad, houd dan de controleafspraken aan en stap alleen in overleg met de dierenarts over op ander voer.