Nierfalen bij honden: symptomen, oorzaken en wat je kunt doen

Wat is nierfalen bij honden?

De nieren filteren afvalstoffen uit het bloed en voeren die af met de urine. Ze regelen ook de vochtbalans, de bloeddruk en de aanmaak van rode bloedcellen. Bij nierfalen doen de nieren dat werk niet meer goed genoeg. Afvalstoffen zoals ureum en creatinine hopen zich op in het bloed, en daar wordt je hond ziek van.

Nierproblemen bij honden blijven lang onzichtbaar. De nieren hebben veel reserve: pas als ongeveer twee derde van de werking weg is, zie je klachten. Daarom wordt nierfalen vaak pas ontdekt als het al een tijd aan de gang is.

Acuut of chronisch nierfalen: wat is het verschil?

Acuut nierfalen

Bij acuut nierfalen stoppen de nieren plotseling, binnen uren tot dagen. Je hond wordt snel en ernstig ziek. Dit is een spoedgeval, maar ook de vorm met de beste kans op herstel als de behandeling op tijd begint.

Chronisch nierfalen

Chronisch nierfalen ontwikkelt zich over maanden tot jaren en komt vooral voor bij oudere honden. Beschadigd nierweefsel herstelt niet. Met behandeling door de dierenarts en aangepaste voeding is de achteruitgang vaak wel te vertragen, en kan een hond nog lang een goed leven hebben. Dierenartsen delen chronisch nierfalen in vier stadia in, op basis van de bloedwaarden. In stadium 1 en 2 zie je vaak nog weinig; in stadium 4 is je hond duidelijk ziek.

Hoe krijgt een hond nierfalen?

Bij chronisch nierfalen is de oorzaak vaak niet meer te achterhalen. Bekende oorzaken en risicofactoren:

• Leeftijd: de nieren slijten mee. De meeste honden met nierfalen zijn ouder dan zeven jaar.
• Aanleg: bij sommige rassen, zoals de shih tzu, lhasa apso en Engelse cocker spaniël, komen aangeboren nierproblemen vaker voor. Die vallen soms al op bij jonge honden.
• Vergiftiging: druiven en rozijnen, antivries en pijnstillers voor mensen, zoals ibuprofen. Dit is de meest voorkomende oorzaak van acuut nierfalen.
• Infecties: leptospirose (de ziekte van Weil, via slootwater en rattenurine), of een blaasontsteking die opstijgt naar de nieren.
• Een afsluiting van de urinewegen, bijvoorbeeld door nierstenen of blaasstenen.
• Uitdroging of een hitteberoerte, waardoor de nieren te weinig bloed krijgen.
• Andere ziektes, zoals een hoge bloeddruk of leishmania, een parasitaire ziekte die honden in Zuid-Europa kunnen oplopen.

Wat doe je bij (vermoeden van) nierfalen?

Drinkt je hond al een paar weken meer dan normaal, eet hij minder of valt hij af, maak dan binnen een paar dagen een afspraak. De dierenarts stelt nierfalen vast met bloedonderzoek, onder meer naar ureum, creatinine en SDMA, en met urineonderzoek. Vaak meet hij ook de bloeddruk. Neem als het kan wat ochtendurine mee in een schoon potje.

Bij acuut nierfalen krijgt je hond meestal een infuus en behandelt de dierenarts de oorzaak. Bij chronisch nierfalen bepaalt de dierenarts de aanpak op basis van het stadium: aangepaste voeding, extra vocht en waar nodig medicijnen, bijvoorbeeld tegen misselijkheid of een te hoge bloeddruk. Regelmatige controle van de bloedwaarden hoort erbij.

Tot de dierenarts er is

• Heeft je hond iets giftigs gegeten, zoals druiven, rozijnen, antivries of pijnstillers? Bel direct, ook als hij nog niets laat merken, en neem de verpakking mee.
• Laat je hond niet zelf braken zonder overleg met de dierenarts.
• Zorg dat er altijd vers water staat. Beperk het drinken nooit, ook niet als je hond veel plast.
• Geef geen pijnstillers of andere medicijnen voor mensen.

Wat je zelf kunt doen bij chronisch nierfalen

• Meet hoeveel je hond drinkt: vul de bak met een maatbeker en schrijf op wat er per dag doorgaat. Zo zie je veranderingen eerder dan op het oog.
• Laat je hond vaker naar buiten, ook 's avonds laat. Meer plassen hoort bij de ziekte.
• Weeg je hond elke twee weken en houd bij hoe hij eet.
• Stap alleen over op ander voer in overleg met de dierenarts, en doe dat geleidelijk. Een nierdieet bevat minder fosfor en minder, maar goed verteerbaar eiwit. Zoute en eiwitrijke snacks, zoals kaas en worst, kun je beter laten staan.
• Houd de controleafspraken aan, ook als het goed gaat.

Nierfalen bij je hond voorkomen

Niet alle nierfalen is te voorkomen, zeker niet bij aanleg of ouderdom. Je kunt de kans wel verkleinen en het eerder ontdekken:

• Laat vanaf een jaar of zeven elk jaar het bloed en de urine controleren, ook als je hond gezond lijkt.
• Houd druiven, rozijnen, antivries en medicijnen buiten bereik.
• Overleg met de dierenarts over vaccinatie tegen leptospirose, en laat je hond niet drinken uit sloten en plassen met stilstaand water.
• Zorg dat je hond altijd vers water heeft, zeker bij warm weer en na inspanning.
• Laat een blaasontsteking altijd goed behandelen, zodat die niet opstijgt naar de nieren.
• Houd je hond op een gezond gewicht, met voer dat past bij zijn leeftijd.