Blaasgruis en blaaszand bij konijnen: symptomen, oorzaken en wat je kunt doen

Wat is blaasgruis bij konijnen?

Konijnen nemen calcium uit hun voer bijna volledig op, ook als hun lichaam het niet nodig heeft, en plassen het teveel uit. Daardoor is konijnenurine vaak troebel of romig, en blijft er na het opdrogen een witte, krijtachtige rand achter. Dat is normaal.

Bij blaasgruis blijft die kalk in de blaas achter en zakt hij uit tot een dikke laag, als nat zand of tandpasta. Daarom spreken eigenaren ook van blaaszand; dierenartsen noemen het blaasslib. Het gruis irriteert de blaaswand en maakt plassen pijnlijk. Klontert het samen, dan ontstaat een blaassteen, bij konijnen meestal van calciumcarbonaat. Konijnen van drie tot vijf jaar krijgen het het vaakst. Cavia's hebben een vergelijkbaar probleem, lees daarover in blaasgruis bij cavia's.

Moet je konijn vaak plassen, en telkens maar een klein beetje? Urologist Aid, onze kruidenformule sinds 1990.

Witte, rode of dikke urine: wat is normaal bij een konijn?

Witte, crèmekleurige of troebele urine is normaal, net als een witte kalkrand in de bak. Geel, oranje of roodbruin is ook vaak normaal: kleurstoffen uit groente, hooi en voer kleuren de urine, vooral als het voer verandert. Die kleur is dan gelijkmatig door het plasje verdeeld.

Echt bloed zie je eerder als rode spatjes, slierten of stolsels, soms alleen aan het eind van het plasje. Twijfel je, dan geeft een urinestrip snel uitsluitsel. Bij een niet-gecastreerde voedster kan bloed ook uit de baarmoeder komen.

Dikke, pasteuze urine die beige of bruin is, is niet normaal. Schud je een potje met gewone konijnenurine, dan mengt de kalk weer met het vocht. Gruis blijft als een dichte laag op de bodem liggen.

Hoe ontstaat blaasgruis bij konijnen?

Meestal spelen meerdere dingen tegelijk: er komt te veel kalk binnen, er gaat te weinig vocht doorheen, of de blaas wordt niet goed leeggeplast. Deze factoren vergroten de kans:

• Weinig drinken, bijvoorbeeld alleen uit een drinkfles, of als het water niet vers is of bevriest.
• Veel kalk in het voer: luzernehooi, veel korrels en kalkrijke groente.
• Weinig beweging of overgewicht. Een konijn dat veel stilzit, plast minder vaak en de kalk zakt uit.
• Pijn bij het bewegen, bijvoorbeeld door artrose, rugklachten of zere hakken. Je konijn houdt zijn urine dan langer op.
• Gebitsproblemen, waardoor hij minder eet en drinkt.
• Een vieze of lastig bereikbare bak, waardoor hij het plassen uitstelt.
• Een blaasontsteking of een probleem met de zenuwen naar de blaas.

Wat doe je bij (verdenking van) blaasgruis?

Ga met je konijn naar een dierenarts met ervaring in konijnen. Zie je dikke urine, bloed of een natte achterkant, ga dan binnen een dag of twee. Perst je konijn zonder dat er urine komt, of eet hij een halve dag niet, bel dan direct, ook 's avonds en in het weekend. Een konijn dat niet eet, krijgt snel problemen met zijn darmen.

De dierenarts voelt aan de buik, onderzoekt de urine en maakt meestal een röntgenfoto. Neem als het lukt een vers plasje mee in een schoon potje. Zet je konijn daarvoor in een lege, schone bak zonder bodembedekking.

De aanpak hangt af van wat de dierenarts vindt. Bij gruis zonder steen gaat het meestal om extra vocht, pijnstilling en een aanpassing van voer en huisvesting. Soms spoelt de dierenarts de blaas onder verdoving schoon. Een steen verdwijnt niet vanzelf en wordt meestal operatief verwijderd. Ook de oorzaak, zoals pijn, verdient aandacht.

Tot de dierenarts er is

Zet vers water, hooi en nat groen binnen handbereik en houd je konijn rustig en warm, samen met zijn maatje. Is zijn achterkant vies, maak hem dan voorzichtig schoon met lauw water en dep hem goed droog, want urine beschadigt de huid. Let op of hij eet en keutels maakt. Geef geen pijnstillers of medicijnen voor mensen of andere dieren; die kunnen voor een konijn gevaarlijk zijn.

Urologist Aid ondersteunt de normale werking van blaas en nieren. Op werkdagen voor 23:59 besteld, dezelfde dag verstuurd.

Blaasgruis bij je konijn voorkomen

Voorkomen draait om drie dingen: minder kalk erin, meer vocht erdoor en genoeg beweging.

• Onbeperkt vers weidehooi of timothyhooi, als basis van elke dag. Geen luzernehooi voor volwassen konijnen.
• Weinig korrels, zonder luzerne. Ongeveer een eetlepel per kilo lichaamsgewicht per dag is genoeg.
• Elke dag nat bladgroen, zoals romainesla, andijvie en venkel. Kalkrijke groente als peterselie, boerenkool en spinazie hooguit af en toe.
• Altijd vers water, in een zware bak én een fles, want veel konijnen drinken meer uit een bak. Ververs het elke dag en zorg dat het in de winter niet bevriest.
• Geen liksteentjes of mineraalstenen in het verblijf.
• Ruimte om te bewegen: een groot verblijf en elke dag een paar uur vrije uitloop. Weeg je konijn elke week, zodat je overgewicht op tijd ziet.
• Houd de bak schoon en makkelijk bereikbaar, met een lage instap voor een ouder konijn.
• Heeft je konijn al eens gruis of een steen gehad, laat dan af en toe de urine controleren, ook als hij nergens last van lijkt te hebben.