Niet elk dik been is einschuss. Veel paarden krijgen op stal dikke benen die na een half uur stappen weer dun zijn. Dat zijn staande benen: vocht dat zakt door stilstaan, zonder ontsteking en zonder spoed. Zo zie je het verschil:
- Aantal benen: einschuss zit meestal aan één been; staande benen zie je vaak aan twee of vier benen tegelijk.
- Warmte en pijn: een einschuss-been is warm en pijnlijk bij aanraken; staande benen zijn koel en doen geen pijn.
- Kreupelheid: bij einschuss is je paard vaak fors kreupel; met staande benen loopt het gewoon.
- Beweging: staande benen worden dunner na een stuk stappen; een einschuss-been niet.
- Koorts: bij einschuss vaak wel, bij staande benen niet.
Twijfel je, neem dan de temperatuur op en vergelijk de benen. Een warm, pijnlijk been aan één kant hoort bij de dierenarts, ook zonder koorts. Een dik been na een trap of met een warme pees kan ook een blessure zijn; zie peesblessure bij paarden.
Einschuss is een spoedgeval. Bel de dierenarts dezelfde dag, ook in het weekend. Hoe eerder de ontsteking wordt aangepakt, hoe sneller het been dun wordt en hoe kleiner de kans dat het dik blijft. De dierenarts onderzoekt het been, zoekt de oorzaak en bepaalt hoe de ontsteking behandeld wordt.
Tot de dierenarts er is
- Neem de temperatuur op. Normaal is ongeveer 37,5 tot 38 °C; boven 38,5 °C heeft je paard koorts. Geef de waarde door aan de dierenarts.
- Vergelijk de benen: welk been, hoe hoog loopt de zwelling op, is het warm? Maak een foto, dan zie je straks of het dunner wordt.
- Zoek het wondje, vooral rond de kogel en de kootholte, maar behandel het niet zelf. Laat het de dierenarts zien.
- Wil je paard het been niet neerzetten, laat het dan staan en ga niet lopen.
- Koelen met koud water kan verlichten, maar doe het alleen in overleg met de dierenarts. Heeft je paard mok, spuit het been dan niet af: die huid moet juist droog blijven.
- Leg geen bandage aan tenzij de dierenarts dat adviseert. Bij een been dat nog zwelt, kan een bandage gaan knellen.
- Zet water en hooi klaar en houd je paard rustig op een schone, droge stal.
Wordt einschuss snel aangepakt, dan is het been meestal binnen een tot twee dagen flink dunner en knapt je paard daarna snel op. Is het been na twee dagen niet duidelijk geslonken, bel de dierenarts dan opnieuw.
Hoe langer de ontsteking duurt, hoe meer schade de lymfebanen oplopen. Ze voeren het vocht dan niet meer goed af en het been blijft dik: een olifantsbeen. Zo'n been raakt ook makkelijker opnieuw ontstoken. Een einschuss die te lang onbehandeld blijft, kan uitlopen op een abces of, zelden, bloedvergiftiging. Daarom wacht je niet af.
- Loop de benen dagelijks na bij het poetsen, ook onder het winterhaar en het behang. Een wondje dat je vroeg ziet, kan de dierenarts beoordelen voordat het been dik wordt.
- Pak mok direct aan en houd de kootholte droog.
- Haal scherpe randen, uitstekende spijkers en los draad uit stal, paddock en wei.
- Zorg dat je paard elke dag droog en schoon kan staan; modder verweekt de huid.
- Heeft je paard eerder einschuss gehad, beweeg het dan dagelijks en controleer dat been extra. Spreek met de dierenarts af wat je doet bij de eerste zwelling.
Twijfel je? Bel direct de dierenarts. Een dik, warm been met koorts, of een paard dat niet wil steunen, is een spoedgeval, ook in het weekend.
Veelgestelde vragen
Ja, als je afwacht. Snel behandeld knapt een paard meestal binnen enkele dagen op, maar een einschuss die te lang duurt kan een blijvend dik been geven of, zelden, uitlopen op een abces of bloedvergiftiging. Bel daarom dezelfde dag de dierenarts.
Rijden niet zolang het been dik en pijnlijk is. Zodra je paard het been weer goed belast, helpt rustig stappen aan de hand juist om het vocht af te voeren; de dierenarts zegt wanneer en hoeveel. Weer rijden kan meestal pas als het been dun is en je paard niet meer kreupel loopt.
Ja. Niet elke einschuss is even heftig: soms is de zwelling kleiner, het paard minder kreupel en de temperatuur normaal of maar licht verhoogd. Een warm, pijnlijk been aan één kant laat je daarom ook zonder koorts door de dierenarts bekijken.
