Rotstraal (hoefrot) bij paarden: herkennen, behandelen en voorkomen

Wat is rotstraal?

De straal is het driehoekige, wat zachtere hoorn onder in de hoef, tussen de hielen. Bij elke stap vangt hij een deel van de klap op en helpt hij het bloed in de hoef rond te pompen. Een gezonde straal is stevig maar veerkrachtig, breed, en heeft een ondiepe middelste groeve.

Bij rotstraal hebben bacteriën, en soms schimmels, zich in de groeven van de straal genesteld. Ze gedijen waar het vochtig is en weinig zuurstof komt. Het hoorn verweekt, valt uit elkaar en maakt plaats voor zwart, stinkend smeer. Rotstraal heet ook wel hoefrot of straalrot. Het is een van de meest voorkomende hoefproblemen, zeker in de natte maanden.

Hoe ontstaat rotstraal?

Rotstraal heeft bijna altijd te maken met vocht en vuil rond de hoef, en met een straal die te weinig werk doet. De belangrijkste risicofactoren:

• een natte, modderige wei of paddock, vooral in herfst en winter
• staan in mest en urine, door een stal die niet vaak genoeg wordt uitgemest
• hoeven die zelden worden uitgekrabd
• te weinig beweging, waardoor de straal weinig belast wordt en slecht doorbloed raakt
• te lange tussenpozen bij de hoefsmid, of hoge, ingetrokken hielen waardoor de straal de grond niet meer raakt
• een smalle hoef met diepe, nauwe groeven waar vuil makkelijk blijft zitten

Dezelfde natte omstandigheden geven ook vaak mok in de kootholte. Heeft je paard het een, kijk dan ook naar het ander.

Hoe ziet rotstraal eruit?

Krab de hoef goed uit en vergelijk met een gezonde straal. Gezond is de straal stevig, licht van kleur en ruikt hij naar hoorn. Bij rotstraal zie je:

• zwart of grijs, smerig vocht in de zijgroeven of de middelste groeve
• een rottige, scherpe geur die blijft hangen
• een straal die zacht, rafelig en kleiner is dan bij de andere hoeven
• een middelste groeve die diep en smal is, soms als een spleet tot tussen de hielen

De geur is vaak het eerste wat je merkt, nog voordat het er ernstig uitziet. Kijk bij het uitkrabben dus niet alleen, maar ruik ook.

Rotstraal behandelen: wat kun je doen?

Lichte rotstraal is goed te behandelen als je er snel bij bent. De basis is altijd hetzelfde: het aangetaste hoorn eruit, en de straal schoon, droog en aan de lucht.

De hoefsmid snijdt het losse en dode hoorn weg en maakt de groeven open, zodat er zuurstof bij kan. Daarna zie je pas hoe diep het zit. Vraag de hoefsmid of dierenarts welk middel je in de groeven aanbrengt en hoe vaak, want dat hangt af van hoe diep de rotstraal zit.

Wat je zelf doet, elke dag:

• de hoeven uitkrabben en de groeven met een stijve borstel schoonmaken, zonder diep te prikken
• de hoef laten drogen voordat je paard terug de stal of wei in gaat
• de stal droog en schoon houden, met dagelijks uitmesten en ruim strooisel
• je paard laten bewegen op een droge, schone ondergrond
• bijhouden hoe de geur en het smeer zich ontwikkelen, zodat je ziet of het vooruitgaat

Wanneer moet de dierenarts erbij?

Bel de dierenarts als je paard kreupel loopt, als de straal bloedt, als er zwelling of warmte boven de hoef zit, of als het na twee weken goede verzorging niet beter wordt. Dan kan de infectie tot in de gevoelige lagen onder het hoorn zitten. Is je paard kreupel op meerdere benen en voelen de hoeven warm aan, denk dan eerder aan hoefbevangenheid, dat is altijd spoed. Kreupelheid achter in de hoef zonder zichtbare rotstraal kan op hoefkatrol wijzen.

Rotstraal voorkomen

Voorkomen draait om dezelfde dingen als behandelen, maar dan elke dag en het hele jaar door.

• Krab de hoeven dagelijks uit, ook als je niet rijdt.
• Mest de stal dagelijks uit en zorg voor droog strooisel, zeker rond de plek waar je paard plast.
• Geef in de natte maanden een droge plek in de paddock of wei, bijvoorbeeld met zand of grind bij de ingang en het hooi.
• Laat je paard elke dag bewegen. Een straal die werkt, blijft gezond.
• Laat de hoefsmid elke zes tot acht weken komen, zodat hielen en straal in balans blijven.
• Let extra op na een lange natte periode en bij paarden die veel op stal staan.